अशक्य विशेषणकोश

"मी बेक्कार अभ्यास केला होता रे, पण वाईट निकाल लागलाय."

अशाप्रकारची वाक्ये ऐकून काही लोकांचा गोंधळ होण्याची शक्यता आहे. बेक्कार अभ्यास केल्यावर वाईटच निकाल लागणार असे वाटू शकते. पण मला समवयस्क असणाऱ्यांचा असा गोंधळ होणार नाही. 'बेक्कार' या शब्दाचा अर्थ आम्ही 'खूप जास्त' असा घेतो. "आज तू खूप गरीब दिसतो आहेस", यात समोरची व्यक्ती अचानक गरीब झालेली नसून आजच्या वेशात ती फारशी बरी दिसत नाहीये असा अर्थबोध होतो. आमच्या रोजच्या भाषेत अशी विशेषणे मजबूत आहेत. (मजबूत म्हणजे खूप, अनेक)

आता एखादा मास्तर सही शिकवतो म्हणजे तो चांगला शिकवतो एवढाच अर्थ होतो. पण एखादा मास्तर कडक शिकवतो म्हणजे तो चांगला शिकवतोच पण त्याच्या शिकवण्यात एकप्रकारचे Attitude दिसून येते, असा अर्थ होतो. मास्तर electronics चा बाप आहे म्हणजे तो लै भारी आहे. थोडक्यात सही, कडक आणि बाप हे चांगला या विशेषणाला समानार्थी शब्द असले तरी त्यातदेखील असे लहान पण महत्त्वपूर्ण फरक आहेत.

मी सहज म्हणून विचार केला, आपण वापरत असलेली अशी विशेषणे तरी किती आहेत. या विशेषणांचा मूळ मराठीतला अर्थ वेगळाच आहे पण आपण ती अशी सर्रास वेगळ्याच अर्थाने वापरतो किंवा अर्थ जवळपास सारखाच असला तरी त्यांचा वापर आपण वेगळ्याच प्रकारे करतो. बऱ्याचदा नामांचीच विशेषणे केली जातात. काही शब्द हिंदी-इंग्रजीतून आलेले आहेत. काही शब्द खास नव्याने तयार करण्यात आलेले आहेत. एक मोठ्ठीच्या मोठ्ठी यादी तयार झाली. ही सर्व विशेषणे आमच्या तोंडात इतकी बसलीयेत, की इखाद्या गोष्टीचे उत्कटतेने वर्णन करताना बरोब्बर हेच शब्द आठवतात. ही सर्व विशेषणे अर्थासकट आणि त्यांच्या योग्य वापरासह अशक्य विशेषणकोशातून वाचकांसाठी खुली करण्याचे कार्य येथे करत आहे. (अशक्य म्हणजे खूप भारी.) यातील अनेक विशेषणांचा वापर खूप मोठ्या प्रमाणावर पुण्यातील अभियांत्रिकी वर्तुळात केला जातो. मी स्वत: अभियांत्रिकीचे शिक्षण पुण्यातून घेतल्याने या विशेषणकोशावर साहजिकच तेथील भाषेचा प्रभाव आहे.
विशेषणकोशाचे स्वरूप समानार्थी शब्दांचा संच, त्यांचा मूळ मराठीतील अर्थ आणि उदाहरण या स्वरुपात आहे.
-------------------------------------------------------------
अशक्य, तुफान, महान, उच्च, बाप, खतरनाक - खूप चांगला, उत्तम, सरस.
अमिताभने शोलेत अशक्य काम केलंय.
नोकिया ६६१० तुफान आहे.

बेक्कार, बेदम, मजबूत, भक्कम, अमाप, अफाट, मेजर - खूप जास्त, संख्येने अधिक.
संतोषने संख्याशास्त्रावरील बेक्कार पुस्तकं गोळा केली.
आज मी भक्कम जेवलो आहे.


वेड, कमाल, सही, अस्सल, कल्ला, जबरी, खल्लास, धुव्वा, दंगा - चांगला, छान.
भय्याच्या टपरीवर कमाल चहा मिळतो.
आम्ही वर्गात आज वेड टाईमपास केला.
विनोद दंगा गिटार वाजवतो.


गरीब - चांगला नसलेला, हलक्या दर्जाचा, कमी प्रतीचा, सुमार.
प्रियांका चोप्राचा अभिनय तिच्या सौंदर्याइतकाच गरीब आहे.


छपरी, डबा, दया - वाईट,
पुण्यातील रस्ते छपरी आहेत.

भीषण - फार वाईट
कुछ कुछ होता है हा अतिशय भीषण चित्रपट आहे.

सामान, माल, टप्पा, डाव, रापचिक, पार्टी - सुंदर, रुपवान, लावण्यवती.
आज बसमधे मला एक सामान पोरगी दिसली.

यो - विचित्र, हास्यास्पद, पाश्चात्त्यांचे अनुकरण करताना फसलेला.
एकाच कानात डूल घालून फिरणारा दत्तू यो दिसतो.

विशेष - इतरांपेक्षा वेगळी, उठून दिसणारी.
लाल ड्रेसमधे आज ती विशेष दिसत होती.

कडक - चांगली पण स्वत:ची ऐट, दिमाख (Attitude) असणारी गोष्ट.
CBZ ही कडक बाईक आहे.

रामपाट - आडवातिडवा, जोरदार.
धोनीने आज रामपाट बॅटींग केली.

घष्टन - घनिष्ट, जवळचा.
दत्तू आणि शंकर हे लहानपणापासूनचे घष्टन मित्र आहेत.

रावडी - गावठी, ताळेबंद सोडून.
मिरवणूकीत आम्ही रावडी नाचलो.

झटॅक, झटांग, ढिनचॅक - भडक.
केशरी रंगाची झटॅक पॅन्ट घालून फिरणारा एक इसम आज मी पाहिला.

गन्या, छगन - बावळट, मूर्ख, कमी बुद्धीचा.
तुषार कपूर अगदीच गन्या वाटतो.

आरबिट - कसेही, कोणतेही, सहजपणे उचललेला, मूळ इंग्रजी शब्द Arbitrary चे संक्षिप्त रूप.
नेतेमंडळी आरबिट भाषणे देत फिरत असतात.

-------------------------------------------------------------------------------
हा विशेषणकोश खुला आहे. यात भर घालण्याचे काम सुरू आहे.