मॅटर म्हणे...

गिल्लास आनि माळ

2008-07-15T16:00:00.002+05:30

संत्या, दारू ओत. ओत. तुमाला म्हनुन सांगतो. हातात गिल्लास हाय आनि गळ्यात बाबांची माळ. आपन खोटं बोलत नाय. बाळ्याच्या दुकानात आपन रेशमाला पाह्यली आनि आपन बाळ्याला म्हनलं, ‘आपल्याला ही पोरगी आवडलीये. आपल्याला ही पायजे’. बाळ्या म्हनला, ‘पन अन्ना, किरट्याबी हिच्यावर लाईन मारतंय.’ आपलं टाळकंच सटकलं. हातात गिल्लास हाय आनि गळ्यात बाबांची माळ. आपन खोटं बोलत नाय. तिकडनं आपन निघालो आनि डायरेक किरट्याच्या बंगल्यावर. किरट्याच्या बापाला म्हनलं, ‘किरट्याला भाईर पाठवा.’ किरट्या आला. त्याला म्हनलं. ‘रेशमा आपली हाये. पोरीला टच करायचा नाय.’ किरट्या म्हनला, ‘पडक्या वाड्याच्या मागं भेट. तिथं तुला हानतो.’ बाळ्या, शंकऱ्या, मंगल्या समद्या पोरांना घेऊन गेलो. किरट्याबी जग्या, नाग्या, दिग्या आनि जाधवाच्या पोराला घेऊन आला. आपन म्हनलो, ‘माझी दुश्मनी तुझ्याशी हाय. पोरांना मधी आनु नको.’ किरट्या आपल्या अंगावर धावला. आपला शर्ट धरला आनि ओढला. आपल्या चुलत्यांनी दिलेला शर्ट. आपला फेव्हरेट. आपलं टाळकंच सटकलं, हातात गिल्लास हाय आनि गळ्यात बाबांची माळ. आपन खोटं बोलत नाय. आपन किरट्याच्या कनपटीखाली ठेऊन दिली. नंतर काय झालं माहित नाय. आपन जागा झालो तवा बाळ्या समोर होता. आपन म्हनलं, ‘किरट्या कुठंय’, बाळ्या म्हनला, ‘अन्ना, तुमी किरट्याला लय हानला. तेनी पळून गेला.’ मग म्हनला, ‘अन्ना, तुमी किरट्याला संपवला. रेशमाबी आता तुमचीच. तुमी शहराला जाऊन आराम करा चार दिस. शंकऱ्याची सुमो पाठवून देतो’. मी बाळ्याला म्हनलं, ‘तु बी चल.’ बाळ्या म्हनला, ‘किरट्याच्या पोरांकडं जरा बघतो. त्यांना गप केलं की गल्ली आपलीच.’ आपन शंकऱ्या, गन्या, संत्याला घेऊन शहराला गेलो. रेशमासाठी सोन्याची चैन घेतली. पोरांना दारू पाजली. किरट्याला संपवला म्हनुन गनपतीला जाऊन आलो. चार दिवसांनी गावात आलो. डायरेक रेशमाच्या घरी. तिच्या बापाला म्हनलं आपल्याला पोरगी आवडलीये. तर तो गप बसला. नंतर म्हनला, ‘पोरगी पळून गेली. तोंडात शेण घातलं माज्या.’ मी म्हनलं, ‘कोनाबरोबर’. तर म्हनला,‘किरट्या.’ आपलं टाळकंच सटकलं. हातात गिल्लास हाय आनि गळ्यात बाबांची माळ. आपन खोटं बोलत नाय. आपन किरट्याला लय शोधला पन कुटंबी भेटला नाय. त्या दिसापासून बाळ्याबी कुटं दिसला नाय. हातात गिल्लास हाय आनि गळ्यात बाबांची माळ. आपन खोटं बोलत नाय. आपन आधी दारूला टचबी केला नव्हता. त्या रात्री आपन पयल्यांदा दारू मारली. तवापासून हा गिल्लास आपल्या हातामधीच हाय. शंकऱ्या म्हनला, ‘अन्ना, किल्ल्यावर बाबा असत्यात. त्यांना भेटू’. बाबांना भेटलो. चैन त्यांच्या पायावर ठेवली आनि बाबांनी गळ्यात माळ टाकली. पन किरट्याला आपन सोडणार नाय. हातात गिल्लास हाय आनि....

विनोद

2008-06-13T03:21:00.011+05:30

विनोद ही एकूणच आयुष्यातली फार महत्त्वाची गोष्ट आहे. केवळ जोक्स सांगणे या एका आवडीमुळे मी लहानपणी खूप मित्र जोडू शकलो याचा मला अभिमान वाटतो. मोठा झालो तसं विनोदाचं विश्व विस्तारलं. नवीन गोष्टी पाहिल्या, वाचत गेलो. एक विषय म्हणून विनोद समजून घेण्यात प्रगल्भता आली. सहज वाटलं, ज्या विनोदाने आत्तापर्यंत खूप आनंद दिलाय त्याची एक यादी तयार करावी.
एक प्रयत्न.

१. मालगुडी डेज.
लहानपणी दूरदर्शनवर संपूर्ण सीरियलच पाहिली होती. आता सगळंच आठवत नाही पण मालगुडी डेज च्या १३ भागांची DVD प्रकाशित झालीये. तेवढे १३ भाग मात्र परत पाहता आले. सगळेच भाग फार सुंदर आहेत यात वादच नाही. पण जे विनोदी आहेत त्याबद्दल बोलायचंय. Cat Within, The Hoard, The Old Man of The Temple, Roman Image, A Hero, A Horse and Two Goats या सगळ्याच गोष्टी फार सुंदर आहेत. पोट धरून हसवेल असला हा विनोद नाही. गोष्ट सांगता सांगता फुलत जाणारा तो हळुवार विनोद आहे. गालातल्या गालात हसवणारा आहे आणि म्हणूनच वेगळा आहे.
मालगुडी डेज मी वाचलेलं नाहीये, पण इच्छा फार आहे. आर. के. नारायणांनी सुंदर लिहिलं असणार यात शंकाच नाही पण शंकर नाग यांनी ते तेवढंच सुंदर सादर केलंय.

२. अंदाज अपना अपना
या पिक्चरवर भरभरून बोलणारा सापडला की आम्हाला अंतरीची खूण पटते आणि समोरचा क्षणार्धात मित्र बनून जातो. आमच्या पिढीतल्या किती लोकांना या पिक्चरने वेड लावलंय गणतीच नाही. माझ्या पाहण्यात काही (दीड) शहाणे समीक्षक आलेत जे म्हणतात, ‘हा विनोद Nonsense वाटतो’. विनोदात sense शोधायला जाणाऱ्यांची मला गंमत वाटते. ‘तेजा मैं हूँ. मार्क इधर है’ या वाक्यातला nonsense हाच त्यातल्या विनोदाचा सर्वांत मोठा भाग आहे. ‘लाख लाख के पचास चेक होयेंगे सर’, ‘प्लॅन ही गलत है आपका’, ‘पचास लाख क्यो मांगे पूछ’. ‘और जो मैने बोला था वो भी बोल दे’ ह्या असल्या प्रकारचे डायलॉग्ज आम्हाला वेड न लावतील तरच नवल. विनोदाचं अफलातून टायमिंग,सतत एकमेकांवर कुरघोडी करण्याचा प्रयत्न (माज हा जास्त चांगला शब्द आहे), जगावेगळे डायलॉग्ज... शब्दांत बांधता येईल असला हा विनोदच नाहीये खरं तर. राजकुमार संतोषी या माणसाला सांष्टांग नमस्कार आहे माझा.
मी कधी कधी विचार करतो, या चित्रपटाचं आपल्याला एवढं आकर्षण का?
दोन गोष्टी आहेत. पहिली म्हणजे अंदाज अपना अपना च्या पूर्वी ह्या प्रकारचा विनोद आपल्याकडे झालाच नव्हता. तो Original आहे. दुसरी गोष्ट म्हणजे आमच्या रोजच्या आयुष्यात मित्रांबरोबरच्या गप्पांमधे जो विनोद आहे तो यातल्या विनोदाशी फार मिळताजुळता आहे.

३. The Hitchhiker's Guide to the Galaxy.
Douglas Adams च्या सहा भागांच्या Series मधला फक्त पहिलाच भाग मी वाचलाय पण खरंच सांगतो, एका भागातच मी वेडा झालोय. Science Fiction या गोष्टीचं मला आजिबात कौतुक नाही. Adams ला सुद्धा ते कधीच नव्हतं. Science Fiction या गोष्टीचा वापर Humour म्हणून करणारा हा माणूस अचाट वाटला. काहीतरी भन्नाट कल्पना आणि भन्नाट विनोद. डोकं बाजूला ठेवून आपण नुसतं वाचत जायचं. अर्थ लावायचा मुळीच प्रयत्न करायचा नाही. सगळे भाग कधी एकदा हातावेगळे करतोय असं झालंय मला.

४. Modern Times
चार्ली चॅपलिन मी काही फार पाहिलेला नाहीये पण १९३६ सालचा त्याचा हा black and white पिक्चर मात्र मी किती वेळा पाहिलाय काही गणतीच नाही. पिक्चरमधे संवाद नाहीत. चॅपलिनला नुसतं पहात रहायचं. प्रत्येक वेळी जाणवत राहतं, एक Comedian म्हणून चॅपलिन जेवढा मोठा होता तितकाच मोठा तो Actor ही होता. फार सुंदर.

५. शिरीष कणेकर
फिल्लमबाजीमुळे कणेकर फार लहानपणापासूनच माहीत होते. जरा समज येत होती तेव्हा कणेकर वाचूनही काढले. किंवा कणेकर वाचता वाचता समज येत गेली. नक्की सांगता नाही येणार. पण काहीतरी वेगळंच गवसल्यासारखं झालं होतं एवढं नक्की. कणेकरांचा विनोद प्रत्येकालाच रूचेल, झेपेल असं नाहीये. एक मात्र खरं, कणेकरांनी जेवढ्या लोकांच्या टोप्या उडवल्यात तेवढंच चांगल्या लोकांचं कौतुकही केलंय. इतरांना आवडो अगर न आवडो या प्रकाराने फार मजा आणली यात वाद नाही.

६ प्रा. दीपक देशपांडे.

हास्यसम्राट वगैरे ते आत्ता झाले. लोकांना ते कितपत आवडले न आवडले हा भाग वेगळा, पण ‘हास्यसम्राट’ वगैरे प्रकाराच्या कितीतरी आधीच मी त्यांचा एकपात्री कार्यक्रम ऐकला होता. सोलापूर सोडून तेरा वर्षं झाली पण तिथल्या भाषेवरचं प्रेम आणि ओढ थोडीशीही कमी झालेली नाहीये. देशपांडेंचा कार्यक्रम ऐकून आम्ही आत्ये-मामे भावंडं एवढी खूष झालो होतो की काही विचारू नका.
******************************************************************
असो. या यादीत पु.लं.चा उल्लेख मुद्दामूनच टाळलाय. त्यांच्या विनोदाचं आयुष्यात एक फार वेगळं स्थान आहे पण त्यांच्याबद्दल वेगळं लिहावं असं माझ्याकडे काहीच नाहीये.

या यादीशिवाय आवडणाऱ्या इतर गोष्टी अनेक आहेत. ‘पडोसन’, ‘चुपके चुपके’, ‘गोलमाल’ यांसारखे जुने चित्रपट आहेत. ‘किशोर कुमार’, ‘परेश रावल’ ‘अशोक सराफ’ ही लोकं म्हणजे विनोदाचा एक स्वतंत्र विषय होऊ शकतो. व्यंगचित्र आणि Cartoons आहेत. ‘शि.द. फडणीस’ आहेत. ‘चिंटू’ आहे. ‘Xkcd’ सारखं भन्नाट Web-Comic आहे. ‘New Yorker’ आहे. नुकतंच ‘Seinfeld’ पाहायला लागलोय. आवडतंय. :)

एवढं सगळं असूनही नवीन वाचण्याची किंवा पाहण्याची इच्छा आहेच. या लिस्टवर सगळ्यात वर असलेली लोकं.
1. P.G. Wodehouse
2. Monty Python.

या गोष्टी वाचण्याचा/पाहण्याचा योग लवकरच यावा ही इच्छा.

शुद्धलेखन

2008-03-14T10:57:00.012+05:30

दत्तू : आन्ना, म्हनुन मधला नु पैला की दुसरा?

अण्णा : म्हणून मधला 'णू' दुसरा दत्तू.

दत्तू : पन आन्ना, ब्लॉगवाले समदी पैलाच काढत्यात.

अण्णा : चुलीत घाल ते ब्लॉग तुझे. कितीदा सांगितलं पुस्तकं वाचत जा म्हणून.

दत्तू : आवो आन्ना, येवढं काय चिडताय?

अण्णा : चिडू नाहीतर काय करू? ऱ्हस्व दीर्घाच्या चुका, अनुस्वारांचा पत्ता नाही. चाललंय, जमतंय यासारख्या शब्दांवर अनुस्वार असतात हेच माहीत नाही. टाकावासाच वाटला तर चारपैकी कोणत्याही एका अक्षराला पकडून चिकटवला त्याच्या डोक्यावर. षटकोनातला ‘ष’ ची आणि शहामृगातल्या ‘श’ ची आलटापालट, पोटफाड्या ‘र’ आणि ऋकारांचे चे गोंधळ. रफारांची बोंब ...गेल्या हजार वर्षांत पाहिल्या नसतील एवढ्या चुका आपल्या भाषेने गेल्या दोन वर्षांत पाहिल्यात. अरे क्रुतघ्नपणा** तरी किती कराल आपल्या भाषेशी.

दत्तू: पन आन्ना...

अण्णा : तू सांगितलेलाच एक ब्लॉग पहात होतो परवा. शुद्धलेखनाची चूक सापडली रे सापडली की माझे डोळे बंद. उघडले की परत बंद. डोळे मिटून शांत बसलो शेवटी.

दत्तू : पन आन्ना, भा. पो. झालं म्हंजे झालं ना..

अण्णा : भा. पो. ??

दत्तू: भावना पोचल्या की. भावना पोचल्या की झालं ना आन्ना.. शुधलेखन पायजेच कशाला?

अण्णा : मूर्ख आहेस. विचार तुझ्या ब्लॉगवाल्यांना, का लिहिताय म्हणावं मराठीत. भावनाच पोचवायच्या आहेत तर लिहा ना इंग्रजीत. मराठीच कशाला पाहिजे. कोण कुत्रंही वाचत नाही इंग्रजी ब्लॉग म्हणून मराठीत लिहायची हौस ना?

दत्तू : पन आन्ना..

अण्णा: विचार तुझ्या ब्लॉगवाल्यांना इंग्रजीत स्पेलिंग मिस्टेक चालतात का ते. चुकवा म्हणावं दोन-चार स्पेलिंगं तुमच्या बायोडेटात आणि पहा मिळतेय का नोकरी.

दत्तू : पन आन्ना, काय काय ब्लॉगवाले लय चांगलं लिवत्यात. नंदन दादा आहेत म्हणून आमी लंपन वाचला पयल्यांदी. नायतर काय प्रकाश नारायण संत भेटले आसते होय आमास्नी. आजून लय ब्लॉगवाले काय काय चांगलं चांगलं लिवत्यात.

अण्णा : खरंय दत्त्या. अरे वृत्तपत्रं आणि मासिकं सगळी कोणातरी नेतेमंडळी नाहीतर मोठ्या माणसांना विकली गेलेली. ब्लॉगमुळे चार चांगल्या गोष्टी लोकांना कळताहेत. मोकळेपणाने लोकं लिहिताहेत आणि तुमच्यासारखी पोरं ते वाचताहेत हे चांगलंच. पण म्हणूनच आपल्यावरची जबाबदारी वाढते. जितकं जाणीवपूर्वक आपण लिहू तेवढा आपलाच फायदा आहे.

दत्तू: आन्ना, केवढं छान बोलता ओ तुमी. शुद्धलेखनाची सवयच करतो मी आता.
----------------------------------------------------------------

राष्ट्रीय साक्षरता अभियान द्वारा जनहित में जारी.

- या ब्लॉगवर शुद्धलेखनाच्या चुका नाहीत असा कोणताही दावा लेखक येथे करत नाही. जाणीवपूर्वक (**) केलेल्या चुका सोडून इतर चुका सापडल्यास कृपया निदर्शनास आणून द्याव्यात. आभारी आहोत.

Ph.D.

2008-03-08T14:36:00.024+05:30

Ph.D. ही एक पदवी आहे. ज्यांना आयुष्यात चार लोकांना उपयोगी पडेल असं काहीच करायची इच्छा नाहीये किंवा ज्यांना आयुष्यात काहीच करायची इच्छा नाहीये अशा लोकांना आयुष्यात काहीतरी करतोय असं सांगता यावं या उद्देशाने १८ व्या शतकच्या उत्तरार्धात युरोपात Ph.D.ची संकल्पना पुढे आली. Ph.D.हे Doctor of Philosophy चे संक्षिप्त रूप. ज्या गोष्टींशी सामान्य लोकांना काहीच देणं-घेणं नसतं अशा गोष्टींना Philosophy किंवा तत्त्वज्ञान असे म्हणतात. Ph.D. ची पदवी मिळवण्यासाठी अंदाजे ४,५,६किंवा ७ वर्षांचा कालावधी लागतो. या काळात दररोज भरपूर झोप, उरलेल्या वेळात जगातील एकूण एक चित्रपट पाहणे, फालतू विनोद करणे, अतार्किक गोष्टींवर तार्किक वाद घालणे आणि वेळ उरलाच तर तत्त्वज्ञानात डोकेफोड करणे इ. गोष्टींद्वारे शेवटी पदवी प्राप्त होते. अनेक सरकारी किंवा बिनसरकारी संशोधन संस्था ‘हा आपल्यातलाच आहे’, हे कळावे म्हणून फ़क्त Ph.D. पदवीधरांचीच निवड करतात. जगातील बरेचसे लोक पैसा मिळवतात, इतर लोक Ph.D. करतात.

संशोधन
संशोधन हे केवळ अपघाताने होत असते आणि प्रामुख्याने दोन प्रकारांचे असते. पहिल्या प्रकारातील संशोधन (साधारणत: २५%) औद्योगिक क्षेत्रात कंपन्यामधे होत असते. न सुटणारे प्रश्न असतात. कितीही डोकेफोड केली तरी उत्तर मिळत नसते. पण प्रश्न तर सोडवायचा असतो, कारण सगळ्याच्या मागे पैसा असतो. मग कोणीतरी गंमत म्हणून काहीतरी प्रयत्न करून पाहतं आणि अहो आश्चर्यम्! प्रश्न सुटलेला नसतो पण वेळ मारून नेता येईल असं काहीतरी सापडलं असतं. यालाच संशोधन किंवा नवीन तंत्रज्ञान असं म्हणतात. सापडलेल्या उत्तरामुळे निर्माण होणारे नवीन प्रश्न नवीन संशोधनाचा विषय होतात.
दुसऱ्या प्रकारचे संशोधन (७५ %) साधारणत: याच मार्गाने होते. फक्त त्याचा काहीच उपयोग नसतो. Ph.D.चे विद्यार्थी दुसऱ्या प्रकारचे संशोधन करतात.

प्राध्यापक.
पदवीच्या काळात प्रत्येक विद्यार्थ्यासाठी विद्यापिठातील एक प्राध्यापक असतो. सुरुवातीला महिन्यातून एकदा आणि नंतर-नंतर दोन तीन महिन्यातून एकदा प्राध्यापकाशी थोड्याफार संशोधनासंबंधी आणि बऱ्याचश्या हवापाण्याच्या गप्पा माराव्या लागतात. बरेच दिवसात भेटच न झाल्याने प्राध्यापक आपल्याला विसरूनच जाण्याचा धोका असतो. त्यामुळे अधून मधून प्राध्यापकाशी ई-मेल द्वारे संपर्क साधून "काय कसं काय?" असं विचारण्याची पद्धत आहे. मूळ ई-मेल चा शोध याच गरजेतून निर्माण झाला असे समजले जाते.

प्रबंध
पदवीच्या शेवटी प्रत्येक विद्यार्थ्यास केलेल्या संशोधनाचा प्रबंध लिहावा लागतो. हा प्रबंध प्राध्यापकांच्या एका समितीसमोर मांडावा लागतो. प्रबंधामधे ’क्ष’ या प्रणालीमधे क स्वरूपाचा बदल केल्यास कार्यक्षमतेत ब% वाढ होते वगैरे गप्पा असतात. प्रबंध वाचल्यानंतर समितीतील प्राध्यापक "बरं मग???", "यात काय कौतुक आहे?", "पण क्ष ही प्रणाली आता कोणी वापरतं का?" या स्वरूपाचे प्रश्न विचारतात. या प्रश्नांची उत्तरे देता आल्यास विद्यार्थ्यास Ph.D. ची पदवी प्रदान करण्यात येते.

पैसा, आवड आणि सुख.

विद्यार्थी Ph.D. करण्याचा निर्णय घेण्यामागे प्रामुख्याने खालील कारणे असतात.
१. पैसा मिळवण्यासाठी लागणाऱ्या व्यावसायिक दृष्टिकोनाचा संपूर्णपणे अभाव.
२. एख्याद्या विषयात आपल्याला खूप रस आहे की काय, असे सतत वाटत राहणे.
३. ’रोज सकाळी ६ वाजता उठून नोकरीसाठी धावतोय’ अशी भयावह स्वप्न पडणे.

Ph.D म्हणजे नक्की काय हे वेळीच ओळखून Ph.D करण्याचा निर्णय घेणारे विद्यार्थी ही जगातील सर्वांत सुखी जमात समजली जाते.

चिंता करितो विश्वाची.

2008-01-23T19:47:00.000+05:30

स्वत:मधेच इतका गुरफटत कसा गेलो हे कळलंच नाही. माझ्या रूममधल्या बेडवर आडवं पडून वरच्या छताकडे पहात काळज्या करत बसायच्या हा माझा आवडता छंद झाला होता. अभ्यासाच्या काळज्या, M.tech झाल्यावर पुढे काय याच्या काळज्या किंवा या वयात साधारणत: ज्या काळज्या आपोआप मागे लागतात त्या काळज्या. नंतर लक्षात आलं, की या प्रश्नांना उत्तरं अशी नाहीचेत. वैतागून मी ठरवलं की आता आपण वैश्विक चिंता करायच्या. थेट विश्वाच्या चिंता. पुढचे काही दिवस मी ग्लोबल वॉर्मिंग या विषयावर चिंता करायचं ठरवलंय.

एकंदरीत मूड थट्टेचा दिसतोय असं तुम्हाला वाटलं असेल. पण तसं नाहीये.

मध्यंतरी एक मित्र मला म्हणाला, "ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे आपण मरणार रे." मला कळेचना, याला त्याची एवढी का काळजी म्हणून. पेपरातही ग्लोबल वॉर्मिंग वगैरे काही दिसलं की मी हटकून वाचायचं टाळायचो.

अगदी नुकतंच अल् गोर आणि IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) यांना मिळालेल्या शांततेच्या नोबेल बद्दल ऐकलं आणि मी या विषयात लक्षं घालायचं ठरवलं. इतके दिवस अंटार्क्टिका खंडातील बर्फ वितळतोय वगैरे गप्पांशी मला काही फारसं देणं-घेणं नव्हतं. पण सहज म्हणून इंटरनेट वर फिरताना अंटार्क्टिकाचे हे फोटो पाहिले आणि मी भारावून गेलो.

त्यानंतर अल् गोर यांचा An Inconvenient Truth हा माहितीपट पाहिला आणि या सगळ्या गोष्टीचं महत्त्व लक्षात यायला लागलं. अल् गोर हा माणूस अमेरिकन असूनही तसा प्रामाणिक वाटतो. :) अगदी आवर्जून पहावा असा हा माहितीपट आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून मराठी विकिपीडिया वर लिहावं असं मनात होतं. यानिमित्ताने ग्लोबल वॉर्मिंग किंवा जागतिक तापमानवाढीबद्दल मी थोडसं लिहिलंय. विकिपीडिया या गोष्टीचं मला कमालीचं आकर्षण आहे. ही गोष्ट खरोखरंच फार मोठी आहे. विकिपीडियावर लिहिण्याच्या निमित्ताने हा प्रकल्प नक्की चालतो कसा, हे कळलं. एक चांगली सुरूवात झाली एवढं नक्की.
आनंदाची गोष्ट म्हणजे या वेळच्या Techfest मधे IPCCचे अध्यक्ष डॉं. राजेंद्र पचौरी आणि विकिपेडियाचे निर्माते जिमी वेल्स यांची लेक्चर्स आहेत. ती आवर्जून ऐकण्याची इच्छा आहे.

सांगायचा मुद्दा हा की या वैश्विक चिंता करता करता माझा वेळ खूप चांगला जातोय. एक माणूस म्हणून आयुष्यात करण्यासारखं खूप काही आहे. स्वत:च्याच काळज्या गोंजारत बसलं की नेमका याच गोष्टीचा विसर पडतो, हे आमचे दुर्दैव.

पुन्हा एकदा

2007-07-09T16:20:00.000+05:30

हे क्षण असेच असतात. समोर घडत असलेलं आपण सुन्न होऊन पहात असतो. दुसऱ्या कशातही लक्ष नसतं. उत्सुकता असतेच पण त्याचबरोबर अस्वस्थताही. फेडररच जिंकावा असं कितीही वाटत असलं, तरी Grass वरही नदाल आता वरचढ ठरतोय हे दिसत असतं. अचानक मॅच फेडररच्या बाजूला झुकते आणि तो जिंकतो. त्या वेळी नक्की काय वाटतं हे सांगताही येत नाही.

२००५ च्या Australian Open ची फेडरर-साफिन सेमि-फायनल आठवते. आधीच्याच मॅच मधे फेडररने अगासीला हरवल्याने माझा त्याच्यावर थोडासा रागच असतो. पण या वेळी फेडररच्या खेळाने वेड लागतं. फेडरर हरतो, पण त्यानं आपल्याला जिंकलं असतं. त्या दिवशी फेडरर आणि GOD हे शब्द माझ्यासाठी समानार्थी होतात. आता तसंच नदालच्या बाबतीतही होतं.

एक एक क्षण आठवू लागतात. ९९ च्या क्रिकेट वर्ल्डकपची ऑस्ट्रेलिया- साऊथ आफ्रिका सेमी फायनल. एका ओवर मधे आफ्रिकेला ९ रन्स हवेत. ९ विकेट गेल्यात. क्लूजनर दोन खणखणीत चौकार हाणतो. जिंकायला आता फक्त एक रन. पण तो शेवटचा रन-आऊट. मॅचनंतर पुढचे कितीतरी दिवस मला क्लूजनरला प्रत्यक्ष भेटून सांगावसं वाटतं , "बाबा रे, छान खेळलास, डोळ्यातनं पाणी काढलंस आमच्या."

२००२ ची नॅटवेस्ट फायनल. शेवटच्या १०-१२ ओवेर्स मित्राकडे पाहू असं ठरवून औंधला निघालो असताना वाटेत सेनापती बापट रोडवर आमची गाडी पंक्चर होते. काय पण वेळ. गाडी तिथेच लावून रत्ना मेमोरियल हॉस्पिटलमधे घुसून मी कुठे TV दिसतोय का ते पाहतो. एका पेशन्टच्या रूम मधे मला TV दिसतो. ओळख ना पाळख. जागेचं भान नाही. मी त्या पेशन्टच्या रूममधे शिरून उरलेली मॅच पाहतो.

क्रिकेटचं वेड पुढे खूपच कमी झालं तरी हे क्षण विसरणं कसं शक्य आहे?

२००५ च्या Formula 1 European Grand Prix चे काही शेवटचे क्षण. मॅक्लरेन चा किमी रॅकिनन सर्वात पुढे आहे पण त्याच्या गाडीच्या टायर Suspension ला प्रोब्लेम आहे. त्या टायरचे Vibrations पाहून पोटात गोळा येतोय. शेवटचा लॅप चालू होतो. फक्त एक लॅप. काही क्षणांचाच प्रश्न. पण Suspension फेल होतं आणि गाडीचं चाक निखळतं. किमीची गाडी गोल फिरत Race Track च्या बाहेर जाते. पुढचे २ दिवस मला अन्न गोड लागत नाही.

फुटबॉल वर्ल्ड कप फायनल. फ्रान्स-इटली १-१ बरोबरीत. Extra Time मधे झिदान अफलातून हेडर मारतो. बफन तेवढाच अफलातूनपणे तो वाचवतो. क्षणभर आमच्या काळजाचा ठोका चुकतो.

आयुष्याचा गाडा खडखडात करत रटाळपणे पुढे जातोय असं वाटत असतानाच हे क्षण येतात आणि तोच गाडा जोमाने ओढण्याची उर्मी देऊन जातात..पुन्हा एकदा.

सहज.

2007-06-28T01:50:00.000+05:30

ब्लॉग विश्वातून आता संन्यास घ्यायचा असं ठरवलं असतानाच काही दिवसांपूर्वी प्रियाने हा अविचार असल्याची आणि ब्लॉग जगतातील माझं कार्य अद्याप संपलं नसल्याची जाणीव करून दिली. :) खरंतर माझ्या अभ्यासात मी रमलोय. आपण बरे आणि आपलं काम बरं, कशाला ते ब्लॉग्ज वाचायचे आणि लिहायचे असं मी मनोमन ठरवून टाकलं होतं. आज बऱ्याच दिवसांनी Google Reader वर Sign in केल आणि नेहमीचे आवडते ब्लॉग्ज वाचायला घेतले आणि नकळत त्यात रमलो. इतर कर्मांप्रमाणे हे देखील एक कर्मच आहे आणि ते करण्यातून साक्षात माझीही सुटका नाही याची जाणीव झाली. :)

खरंतर आज माझ्या एका मैत्रिणीचं लग्न होतं. आयुष्यात पराभव तरी किती सोसायचे. इतके दिवस मित्रांच्या बहिणींची लग्न होत होती. मन घट्ट करून प्रसंगांना सामोरं गेलो. पण सख्ख्या मैत्रिणीचं लग्न म्हणजे... जाऊ दे. लग्नाच्या जेवणानंतर थोडा वेळ तरी या सगळ्याचा विसर पडावा म्हणून पिच्कर टाकायचं ठरवलं. 'तुला शिकवीन चांगलाच धडा' हा मराठी पिच्कर. पण हा पिच्कर म्हणजे हिंदी 'चुपके चुपके' ची फालतू नक्कल आहे. डोकंच फिरलं.

असो. घरी येऊन आज काय करावं या विचारात होतो. सहज म्हणून माझा इंग्रजी ब्लॉग वाचायला घेतला आणि लक्षात आलं की दोन वर्षांपूर्वी आपण पहिल्यांदा ब्लॉग लिहायला सुरुवात केली तेव्हा तिथे काहीही खरडून ठेवलंय. त्या वेळी ते मनापासून लिहिलं होतं खरं पण आता तो एक वेडेपणाच वाटतोय. गेल्या काही वर्षांकडे मागे वळून पाहिलं की असं लक्षात येतंय की प्रत्येक टप्प्यावर मला वाटायचं की आपण आता शहाणे झालो. आणि पुढे साधारण वर्षभराच्या आतच मला कळतं की आपण खरंच किती बावळट होतो. खरी अक्कल तर आता आलीये. शहाणपण गोळा करत हा प्रवास सुरू आहे. मला या निरीक्षणाची गंमत वाटते.

असो. मराठी ब्लॉगचीही तीच गंमत. काय पण दिव्य नाव ठेवलंय ब्लॉगचं. 'मॅटर म्हणे' ! डोंबल.
मला COEP मधले जवळचे मित्र मॅटर म्हणायचे. अजूनही म्हणतात. ब्लॉग लिहिण्यामागचा मूळ उद्देश मित्रांबरोबर अधिक चांगला संवाद साधता यावा हा होता. पण मराठी ब्लॉग्ज हे केवळ इतर मराठी ब्लॉगर्सच वाचतात हे मला त्यावेळी माहीत नव्हतं. मराठी ब्लॉग्ज ची "Of Marathi Bloggers, By Marathi Bloggers, For Marathi Bloggers" ही संकल्पना मी लवकरच शिकलो. :)

असो. गेले बरेच दिवस मी inactive आहे ब्लॉगविश्वात. लिहायला विषय नाहीत, सुचत नाही वगैरे रडगाणं मी गाणार नाही. खरंतर बऱ्याच गोष्टी घडताहेत आजूबाजूला. पण त्या इथे लिहून दाखवण्याचा उत्साह कमी झालाय. आधी उत्साह ओसंडून वहात होता अशातला भाग नाहीये पण महिन्यांतून एखाद-दुसरं काहीतरी लिहायचो. सध्या लिहायचा कंटाळा करतोय एवढं खरं. परत कधी मुहूर्त लागतोय ते पहायचं. हो, बऱ्याच ब्लॉग्ज वरचं बरंच काही वाचायचं राहिलंय. तेवढं काम लगोलग हाती घेतो. हेही नसे थोडके.

थोडे बदल

2007-03-22T15:25:00.000+05:30

माझ्या दुसऱ्या ब्लॉगची URL बदलतोय.
नवीन URL - http://kaustubh-nimkar.blogspot.com

इथे जरा नियमितपणे लिहिण्याचा विचार आहे. पाहूया कसं जमतंय ते.

अशक्य विशेषणकोश

2007-02-25T01:48:00.000+05:30

"मी बेक्कार अभ्यास केला होता रे, पण वाईट निकाल लागलाय."

अशाप्रकारची वाक्ये ऐकून काही लोकांचा गोंधळ होण्याची शक्यता आहे. बेक्कार अभ्यास केल्यावर वाईटच निकाल लागणार असे वाटू शकते. पण मला समवयस्क असणाऱ्यांचा असा गोंधळ होणार नाही. 'बेक्कार' या शब्दाचा अर्थ आम्ही 'खूप जास्त' असा घेतो. "आज तू खूप गरीब दिसतो आहेस", यात समोरची व्यक्ती अचानक गरीब झालेली नसून आजच्या वेशात ती फारशी बरी दिसत नाहीये असा अर्थबोध होतो. आमच्या रोजच्या भाषेत अशी विशेषणे मजबूत आहेत. (मजबूत म्हणजे खूप, अनेक)

आता एखादा मास्तर सही शिकवतो म्हणजे तो चांगला शिकवतो एवढाच अर्थ होतो. पण एखादा मास्तर कडक शिकवतो म्हणजे तो चांगला शिकवतोच पण त्याच्या शिकवण्यात एकप्रकारचे Attitude दिसून येते, असा अर्थ होतो. मास्तर electronics चा बाप आहे म्हणजे तो लै भारी आहे. थोडक्यात सही, कडक आणि बाप हे चांगला या विशेषणाला समानार्थी शब्द असले तरी त्यातदेखील असे लहान पण महत्त्वपूर्ण फरक आहेत.

मी सहज म्हणून विचार केला, आपण वापरत असलेली अशी विशेषणे तरी किती आहेत. या विशेषणांचा मूळ मराठीतला अर्थ वेगळाच आहे पण आपण ती अशी सर्रास वेगळ्याच अर्थाने वापरतो किंवा अर्थ जवळपास सारखाच असला तरी त्यांचा वापर आपण वेगळ्याच प्रकारे करतो. बऱ्याचदा नामांचीच विशेषणे केली जातात. काही शब्द हिंदी-इंग्रजीतून आलेले आहेत. काही शब्द खास नव्याने तयार करण्यात आलेले आहेत. एक मोठ्ठीच्या मोठ्ठी यादी तयार झाली. ही सर्व विशेषणे आमच्या तोंडात इतकी बसलीयेत, की इखाद्या गोष्टीचे उत्कटतेने वर्णन करताना बरोब्बर हेच शब्द आठवतात. ही सर्व विशेषणे अर्थासकट आणि त्यांच्या योग्य वापरासह अशक्य विशेषणकोशातून वाचकांसाठी खुली करण्याचे कार्य येथे करत आहे. (अशक्य म्हणजे खूप भारी.) यातील अनेक विशेषणांचा वापर खूप मोठ्या प्रमाणावर पुण्यातील अभियांत्रिकी वर्तुळात केला जातो. मी स्वत: अभियांत्रिकीचे शिक्षण पुण्यातून घेतल्याने या विशेषणकोशावर साहजिकच तेथील भाषेचा प्रभाव आहे.
विशेषणकोशाचे स्वरूप समानार्थी शब्दांचा संच, त्यांचा मूळ मराठीतील अर्थ आणि उदाहरण या स्वरुपात आहे.
-------------------------------------------------------------
अशक्य, तुफान, महान, उच्च, बाप, खतरनाक - खूप चांगला, उत्तम, सरस.
अमिताभने शोलेत अशक्य काम केलंय.
नोकिया ६६१० तुफान आहे.

बेक्कार, बेदम, मजबूत, भक्कम, अमाप, अफाट, मेजर - खूप जास्त, संख्येने अधिक.
संतोषने संख्याशास्त्रावरील बेक्कार पुस्तकं गोळा केली.
आज मी भक्कम जेवलो आहे.

वेड, कमाल, सही, अस्सल, कल्ला, जबरी, खल्लास, धुव्वा, दंगा - चांगला, छान.
भय्याच्या टपरीवर कमाल चहा मिळतो.
आम्ही वर्गात आज वेड टाईमपास केला.
विनोद दंगा गिटार वाजवतो.

गरीब - चांगला नसलेला, हलक्या दर्जाचा, कमी प्रतीचा, सुमार.
प्रियांका चोप्राचा अभिनय तिच्या सौंदर्याइतकाच गरीब आहे.

छपरी, डबा, दया - वाईट,
पुण्यातील रस्ते छपरी आहेत.

भीषण - फार वाईट
कुछ कुछ होता है हा अतिशय भीषण चित्रपट आहे.

सामान, माल, टप्पा, डाव, रापचिक, पार्टी - सुंदर, रुपवान, लावण्यवती.
आज बसमधे मला एक सामान पोरगी दिसली.

यो - विचित्र, हास्यास्पद, पाश्चात्त्यांचे अनुकरण करताना फसलेला.
एकाच कानात डूल घालून फिरणारा दत्तू यो दिसतो.

विशेष - इतरांपेक्षा वेगळी, उठून दिसणारी.
लाल ड्रेसमधे आज ती विशेष दिसत होती.

कडक - चांगली पण स्वत:ची ऐट, दिमाख (Attitude) असणारी गोष्ट.
CBZ ही कडक बाईक आहे.

रामपाट - आडवातिडवा, जोरदार.
धोनीने आज रामपाट बॅटींग केली.

घष्टन - घनिष्ट, जवळचा.
दत्तू आणि शंकर हे लहानपणापासूनचे घष्टन मित्र आहेत.

रावडी - गावठी, ताळेबंद सोडून.
मिरवणूकीत आम्ही रावडी नाचलो.

झटॅक, झटांग, ढिनचॅक - भडक.
केशरी रंगाची झटॅक पॅन्ट घालून फिरणारा एक इसम आज मी पाहिला.

गन्या, छगन - बावळट, मूर्ख, कमी बुद्धीचा.
तुषार कपूर अगदीच गन्या वाटतो.

आरबिट - कसेही, कोणतेही, सहजपणे उचललेला, मूळ इंग्रजी शब्द Arbitrary चे संक्षिप्त रूप.
नेतेमंडळी आरबिट भाषणे देत फिरत असतात.

-------------------------------------------------------------------------------
हा विशेषणकोश खुला आहे. यात भर घालण्याचे काम सुरू आहे.

गुरू - आणखी एक परीक्षण

2007-01-17T01:54:00.000+05:30

प्रिय मित्र योगेश,
तुझे गुरुबद्दलचे (हास्यास्पद) परीक्षण वाचले. म्हटलं तुला पत्राद्वारेच उत्तर द्यावे.

पहिली गोष्ट. तू म्हणतोस की, गुरूभाई म्हणजे धीरुभाई नव्हेत. तर विकिपेडीया वरील हा संपूर्ण लेख वाच.
http://en.wikipedia.org/wiki/Dhirubhai_Ambani

आता तू आरोप करशील, की खास मणीरत्नम साहेबांनी स्वत: हा लेख 'गुरू'ची पब्लिसिटी करायला लिहिलाय. पण दुर्दैवाने ते खरं नाहीये. तू म्हणशील, की धीरुभाईंचं आयुष्यच हास्यास्पद आहे पण आमच्यासाठी ते एक वास्तव आहे. आजही धीरुभाईंना खांद्यावर पंचे घेऊन विकताना पाहिल्याचं लोक मुंबईमधे शपथेवर सांगतात. पुढे याच माणसाने रिलायन्स स्थापन केली. रिलायन्सच्या शेयरहोल्डरर्सच्या मीटिंग्ज खरोखरीच मोकळ्या मैदानात किंवा स्टेडियम मधे होत. असो.

तू म्हणतोस, की अभिषेक-मिथुनदा सोडले तर पिक्चरमधे पाहण्यासारखं काहीच नाही. पण आम्ही बापुडे पिच्करमधे अभिनय पाहण्यासच जातो. तुझ्या न्यायाने थोरल्या बच्चनसाहेबांच्या जुन्या पिक्चर्समधे पाहण्यासारखं काही होतं का?
हिंदी पिक्चर्स असे कितीसे तर्काला धरून बनवले जातात? थोड्याफार गोष्टी इकडेतिकडे व्ह्यायच्याच. भारतातल्या लाखो लोकांना अपील करायचं म्हणजे थोडंफार तर्काला बाजूला ठेवावच लागतं. नाही का? आता अगदीच अतार्किक पिक्चर बनवण्याऱ्या करण जोहरला आपण मनसोक्त शिव्या घालतोच. पण मणीरत्नमबद्दल बोलताना तुझ्या-माझ्यासारख्या समंजस लोकांनी थोडसं जपून बोललं पाहिजे. नाही का?

गुरू नक्की काय करतो ज्यामुळे तो एवढा मोठा होतो, हे मणिरत्नम दाखवतच नाही हे तुझं म्हणणं खरं आहे. पण मणिरत्नमला ते दाखवायचंच नसावं. पिच्करमधे काय पाहायचं ते ऐक.

गुरू ज्या धडाकेबाजपणे सुजाताला मागणी घालतो ना, ते पाहायचं. मेव्हण्याचा आधी उपयोग करून वेळीच त्याला त्याची जागा कशी दाखवून देतो ते पाहायचं. आपली कामं करून घेण्यासाठी लोकांना खूष करायचं गुरूला बरोब्बर कसं जमतं ते पाहायचं. खूप जवळच्या नात्यांत सुध्दा केवळ व्यवसायामुळे कशी वितुष्ट येतात ते पाहायचं आणि ती आली तरी परस्परांबद्दलचा आदर लोकं कशी जपतात ते पाहायचं. आणि सगळ्यात महत्वाचं म्हणजे, आपल्या नवऱ्याची पहिली priority त्याची महत्त्वाकांक्षा आहे, तो चालू आहे, नवऱा धंद्यात गफले करतोय हे माहीत असूनही सुजाता त्याच्यामागे शेवटपर्यंत कशी उभी राहते ते पाहायचं. माझ्या दृष्टीने या गोष्टी वास्तवाच्या खूप जवळ आहेत.

असो. मी पत्र खेळीमेळीत लिहिलंय. मनावर घेऊ नकोस. बाकी काही होऊ दे, आपल्या (वि)संवादाने पब्लिक गुरू पाहणारच. बघ.

तुझाच मित्र,
कौस्तुभ.

आयुष्यावर बोलूच का काही?

2006-12-16T02:35:00.000+05:30

Blogs, E-mails, Orkut Scrapbook किंवा SMS अशा सर्वच ठिकाणी आजकाल मराठी कवितांचा पाऊस पडतोय. केदार नामक माझ्या एका मित्राने या वाक्‌प्रचाराची ओळख करुन दिली - कविता पाडणे. बुंदी पाडतात ना बुंदी त्याप्रमाणे आजकाल कविता पाडल्या जात आहेत.प्रस्तुत लेखाच्या लेखकाने (म्हणजे मीच!) या कवितांचा अभ्यास करुन असा निष्कर्ष काढलाय की ढोबळमानाने या कवितांची ३ गटात विभागणी करता येते.

१) प्रेमावरच्या कविता -
पाडल्या जाण्याऱ्या कवितांपैकी ७०% कविता या प्रकारात मोडतात.
प्रेम, पहिली भेट, तिची आठवण, त्याचा विरह, तिची सोबत, स्वप्न,चंद्र-तारे,तिचे हसणे-लाजणे अशा प्रकारचे शब्द त्यात आढळतात. अगदी हमखास आढळणाऱ्या रचना म्हणजे 'या डोळ्यातल्या भावना','हातात हात','खांद्यावर डोकं', 'हृदयातील धडधड','टपोऱ्या डोळ्यातील आसवं', 'नजरेला नजर', 'गालावरची खळी', 'पहिल्या भेटीतील नि:शब्द शांतता', 'तिचं कळीप्रमाणे लाजणं', 'गोड हसणं', 'आयुष्यातली सोबत', 'लटका राग' वगैरे वगैरे. या कवितांचं ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे पहिल्या दोन कडव्यांतूनच यमक जुळवता जुळवता कवीची झालेली कमालीची दमछाक स्पष्ट जाणवते. पण कविता म्हणवून घेण्यासाठी किमान ४ कडवी तरी लागतात. मग पुढील कडवी मुक्तछंदात येतात.

२) मैत्रीवरील कविता

३) आयुष्यावरील कविता

उरलेल्या ३०% कविता या दोन प्रकारात मोडतात.
कमांक दोनच्या गटातील कवितांमधे मैत्री म्हणजे आयुष्यातील सोबत, मायेची साठवण, मैत्री ही चांगल्याचं कौतुक करणारी, चुका दाखवणारी, हिऱ्याप्रमाणे चमकणारी मात्र काचेप्रमाणे न तडकणारी वगैरे आशय असतो.
क्रमांक तीनच्या गटातील कवितांमधे सुख-दु:ख या तर आयुष्याच्या नाण्याच्या दोन बाजू, आयुष्य सुंदर आहे, संकटं आली तरी घाबरायचं नसतं, इतपत गहन विचार मांडलेले असतात. आता साधारण याच आशयाचे गंभीर निबंध मी इयत्ता चौथी-पाचवीपर्यंत मराठीच्या पेपरात लिहिल्याचं स्मरतंय. त्यापुढे मात्र माझे विचार कमालीचे प्रगल्भ होत गेले. हे कविताप्रेमी मात्र अजूनही तितकेच लहान राहिले आहेत.

असो. आता हजारो कविताप्रेमींची अस्मिता जिथे निगडीत आहे अशा विषयाकडे वळू. जरा जपूनच बोलायला हवं. संदीप खरे नामक कवीने सध्या तरुण पिढीला वेड लावलंय. 'आयुष्यावर बोलू काही' हा कार्यक्रम नुसता धुमाकूळ घालतोय. खास तरुणांच्या हृदयाला भिडतील अशा कविता संदीपने पाडल्यात. माझा मुळात आयुष्य या शब्दावरच आक्षेप आहे. अरे आयुष्यावर बोलताय ना? मग जिकडे-तिकडे प्रेम का दाखवताय? आता 'नामंजूर' वगैरे कविता तशा वेगळ्या आणि चांगल्या आहेत. पण त्याही मोजक्याच आहेत. आणि पब्लिक खरं भारावून गेलेलं असतं ते म्हणजे 'मन तळ्यात मळ्यात', 'कसे सरतील सये' किंवा 'हे भलते अवघड असते' या कवितांवर. प्रामाणिकपणे बोलायचं झालं तर या कविता स्वतंत्रपणे तशा बऱ्या आहेत. पण या सर्वांचं मिळून जे आयुष्य बनतं ना, त्यामुळे वैताग येतो.
माझा राग संदीपवर नाही. मुळीच नाही. पण हेच आयुष्य आहे अशी गल्लत करुन घेतलेल्या पब्लिकवर मात्र आहेच आहे.

प्रेम, स्वप्न, गोडगोड आयुष्याच्या कल्पना यात लोकं इतकी का रमतात? मैत्रीचे दाखले देण्यासाठी लोकांना कवितांची किंवा SMS ची गरज का भासते? शेरोशायरी, "True Friendship means.." किंवा "Love is like.." असले टुकार SMS पाठवण्यात तरुणवर्ग तासन् तास का खर्च करतोय? सारच अनाकलनीय आहे.

मला काय म्हणायचंय ते या कवितांच्या ओळीतूनच सांगतो.
घाबरु नका. कविता माझी नाहीये. कुसुमाग्रजांची आहे. सूर्याला केलेल्या आवाहनात ते म्हणतात,

नभि लागे तारांचे मोहोळ
भुलवी त्यांची क्षणिक प्रभावळ
रात्रीचे हे आश्रित केवळ
ही मशाल त्यावर धरा जरा
हा काठोकाठ कटाह भरा!

नको चंद्र वा नको चांदणे
सुखमय आभासात रहाणे
कणाकणावर पसरुन किरणे
यज्ञात शुध्द ही धरा करा
हा काठोकाठ कटाह भरा.

-------------------------------------------------------------------
टीप- या लेखातील विचार लेखकाच्या वैयक्तिक अनुभव आणि निरीक्षणातून मांडण्यात आले आहेत. अपवादात्मक उदाहरणे देऊन लेखकाला खोटे पाडण्याचा प्रयत्न करु नये. अपवाद अर्थातच आहेत आणि ते चांगलेही आहेत याची लेखकाला पूर्ण जाणीव आहे.

सलाम बॉम्बे.

2006-11-18T00:40:00.000+05:30

"पहा आपल्यासमोर आला आहे भारताचा नकाशा. पहा भारतात कोणत्या नद्या आहेत. पहा कोणती नदी कुठे आहे, कोणती नदी जाते कुठे. पहा डोंगर कुठे आहे, मैदान कुठे. पहा भारताच्या पूर्वेला कोणता समुद्र आहे आणि पश्चिमेला कोणता. पहा हिमालय पर्वत कुठे आहे आणि वाळवंट कुठे. पहा. आपल्याला हा नकाशा बाजारात मिळेल पंचवीस रुपयात. पण आज आपल्याला मिळत आहे केवळ दहा रुपयांत. आपले वाचले पंधरा रुपये. घ्या साहेब. नकाशा पहा. नकाशा पाहण्याला पैसे नाहीत. आवडला तर आपण घेऊ शकता. आपले वाचले पंधरा रुपये."

मुंबईच्या लोकलमधे असे संथ एकसुरी आवाजात जाहिरातबाजी करत आपल्या वस्तू विकणारी लोकं बऱ्याचदा दिसतात. त्यांची ती बोलण्याची विशिष्ट लकब आणि तो अजब संथ एकसुरी आवाज मोठा गंमतशीर आहे. जाहिरातबाजी करताना ठरलेल्या गोष्टी हमखास येतातच. ती वस्तू बाजारात कितीला मिळते, आता कितीला मिळत आहे आणि यातून तुमचे किती पैसे वाचणार या गोष्टी अगदी सविस्तर सांगितल्या जातात. हा सगळा प्रकार एकीकडे विनोदी वाटत असतो पण काय कोणास ठाऊक या लोकांचं बोलणं ऐकत रहावसं वाटतं.

नुकतंच मुंबईच्या गर्दीचा एक वाईट अनुभव आला. अगदी संध्याकाळच्या वेळी खचाखच भरलेल्या बसमधे मी अक्षरश: चेंगरुन निघालो. स्टेशनजवळ उतरलो. पुढचा प्रवास लोकलचा होता. लोकलमधे चढलो. मुंबईला माझ्याकडून शिव्यांची लाखोली वाहिली जात होती. इतक्यात -

"तो पहले भगवान को प्रणाम करके मैं शुरु करता हूँ. मैंने आपके लिये लाये है ये टूथब्रश. टॉप क्वालिटी बिसल्स और ये रबर ग्रिप. मेड इन अपना अंधेरी, नॉट चायना. . अगर आप बाजारसे खरीदते है, तो साहब आपको ये ब्रश मिलेगा बीस रुपयेमे. साहब, यहाँ आपको ये ब्रश मिल रहा है केवल दस रुपयेमें और उसके साथ आपको मिल रही है ये जीभ साफ करनेकी स्टिक, बिलकुल फ्री. ब्रश पे बचे आपके दस रुपये और स्टिक के दो रुपये. तो साहब आपके कुल बचे बारह रुपये. मोहतरमा, आप देखना चाहेंगी? ये देखो मेरे पास बचे है दस ब्रश. तो बोलिये कोन खरीदना चाहेगा? (एकजण विकत घेतो.) तो देखो अब बचे नौ ब्रश. (आता लोकं पटापट घेत सुटतात.) देखो अब बचे आठ. बचे सात. बचे छे. (मी कौतुकाने पाहत उभा.)... बचे सिर्फ दो. है कोई श्रीमान जो खरीदना चाहेगा? जो खरीदना चाहता है उसका भला. जो नही चाहता है उसकाभी भला."

त्या दिवशी मला त्या माणसाने अक्षरश: जिंकलं. माझा राग मी कुठल्या कुठे विसरलो. साहेब, मोहतरमा, श्रीमान वगैरे शब्दांत,जो घेईल त्याचं भलं जो घेणार नाही त्याचंही भलं वगैरे फिलॉसॉफीत मी कमालीचा रमलो होतो. आयुष्यात टूथब्रश घ्यायचा इतका मोह मला यापूर्वी कधीच झाला नसेल. Disco-X का काहीतरी कंपनीचा टूथब्रश घ्यायचा मोह मी त्या दिवशी कसा टाळला काही समजत नाही.

नकाशा, लहान मुलांची गोष्टीची पुस्तकं वगैरे गोष्टींचं मी समजू शकतो. मुंबईच्या धावपळीच्या आयुष्यात या गोष्टी आठवणीत ठेवून बाजारात जाऊन विकत घेऊन येण्यासारख्या नक्कीच नाहीत. त्या अशा अचानक समोर आल्या तर घ्याव्याशा वाटतीलच. पण टूथब्रश, पेन, डिंकाची बाटली, बूटपॉलिश वगैरे अगदी कुठेही सहज मिळतील अशा वस्तूही लोकलमधे विक्रीस येतात आणि लोकं आवर्जून त्या विकत घेतात. मला गंमत वाटते. मुंबईत लोकांकडे इतकाही वेळ नसावा की जवळच्या दुकानात जाऊन आपल्याला हवी तशी वस्तू विकत घेऊन यावी? की स्वस्त मिळतात म्हणून आणि आपले किती पैसे वाचले याचं पटकन विश्लेषण होतं म्हणून लोकांना या गोष्टीचं आकर्षण वाटत असावं?...
.. कदाचित या विक्रेत्यांच्या त्या स्टाईलवरच लोक फिदा होत असावेत. माझ्यासारखे. :)

इंडियन ओशन ( Indian Ocean )

2006-05-13T01:20:00.000+05:30

त्या गिटारने वेड लावलंय. जितक्या वेळा ऐकतो तितकंच मी त्या संगीताच्या जास्त प्रेमात पडतो. गिटार,Bass गिटार,तबला, ड्रम्स,कधीकधी बासरी आणि संपूर्णपणे भारतीय लोकजीवन किंवा Philosophy वर आधरित पण अतिशय वेगळी अशी ती गाणी आणि या सर्वांतून तयार झालेलं ते संगीत फार वेगळं आहे. इंडियन ओशन (Indian Ocean)या इंडियन बॅन्ड (Band) बद्दल बोलतोय मी.

१९९० पासून अस्तित्वात असलेल्या इंडियन ओशन या band ची मला साधारण २ वर्षांपूर्वी ओळख झाली. इतकी वर्षं मला या प्रकाराची काहीच माहिती कशी नव्हती याचं मला आजही खूप आश्चर्य वाटतं.
प्रसिद्धीमाध्यमांत गाजावाजा करुन आपलं संगीत लोकांच्या गळी उतरवणाऱ्या लोकांपैकी इंडियन ओशन नक्कीच नाहीत. यातच त्यांचं वेगळेपण आहे.

अशीम चक्रवर्ती (तबला,Vocals),सुस्मित सेन(गिटार),राहूल राम(Bass गिटार,Vocals),अमित किलाम(ड्रम्स) ही Band ची ४ लोकं. इंडियन ओशनचा संगीतप्रकार खूप वेगळा आहे. Indian Classical, Rock, Sufi Philosophy यांचं Fusion म्हणता येईल पण ते खरोखरीच फार भारी Fusion आहे.

इंडियन ओशन हा प्रकार इतकं वेड का लावतो?

१.Originality - या संगीतावर कोणाचीही छाप नाहीये. मी जेव्हा पहिल्यांदा ऐकलं तेव्हा असं काही यापूर्वी ऐकल्याचं मला जाणवलं नाही. सगळीच Compositions सुंदर आहेत आणि सुस्मित सेन च्या गिटारला तोड नाहीये.

२. Vocals- राहूल राम चा तो वेगळा आवाज Band चा Trademark आहे.

३.गाणी आणि त्यातले शब्द.

इंडियन ओशन खऱ्या अर्थाने इंडियन आहे.
'देस मेरा' या गाण्याच्या ह्या काही ओळी.

देस मेरा रंगरेज़ ये बाबू
घाट−घाट यहाँ घटता जादू

धूल गुबाऱ में जंतर मंतर
बाहर से भोला गहरा अंदर

इंडिया सर ये चीज़ धुरंधर
जेब दलिंद्दर दिल है समंदर

गाणी खरंच अर्थपूर्ण आहेत. 'नम् म्यो हो' हे गाणं तर सिद्धार्थच्या (नंतरचा गौतम बुद्ध) घरदार सोडून जाण्यापूर्वीच्या
मनःस्थितीवर आहे.

भोर हे माझं सर्वांत आवडतं गाणं. गाण्याचे शब्द फार सुंदर आहेत. कितीही वेळा ऐका हे गाणं अजूनच छान वाटतं.
Melancholic Ecstasy, Torrent (Instrumental) गाण्यांच्या बाबतीतही हेच . अर्थात सगळीच गाणी छान आहेत. काही गाण्यांतील न समजणाऱ्या हिंदी शब्दांचे अर्थ मी माझ्याकडच्या हिंदी Dictionary मधून शोधून काढले.( हिंदी गाण्यांतील शब्दांचे अर्थ कळत नाहीत म्हणून मी पुण्याच्या अप्पा बळवंत चौकातील दुकानं पालथी घालून एक हिंदी Dictionary आणलीये. वर्षानुवर्षं हिंदी गाण्यांतील यमक जुळवण्याची धुरा अविरतपणे सांभाळणाऱ्या इकरार,ऐतबार,दीदार वगैरे शब्दांचे अर्थं मला याच Dictionary मधून कळालेत. :-) असो.)

Village Damsel या बंगाली गाण्याचा अर्थ काही केल्या लागत नव्हता. मग Orkut वर बंगाली Community मधे मी मदत मागितली आणि एका बंगाली बांधवाने मला मदत केली. Orkut या माध्यमाचा पहिल्यांदाच एवढा चांगला उपयोग केल्यामुळे मी स्वतःवरच एकदम खूष झालो.काही संस्कृत श्लोकांचे अर्थं लावण्यासाठी आशुतोषची (ऑफिसमधला मित्र) मदत घेतली.
काही राजस्थानी आणि काही संस्कृत शब्दांचे अर्थ लागायचे आहेत अजून पण ते लवकरच होईल अशी आशा आहे.

Instrumental Music बद्दल अधिकारवाणीने बोलावं इतकं मला त्यातलं नक्कीच कळत नाही. पण ही एक सुरुवात आहे. आणि त्यातलं ज्यांना कळतं अशी लोकं आजूबाजूला नक्कीच आहेत. (कुवळ्या,चारु,आशुतोष तुमच्याबद्दल बोलतोय मी :-) ) त्यांच्या आधाराने थोडंफार शिकायला मलाही आवडेल.

इंडियन ओशनच्या संगीताची लोकांना ओळख व्हावी वगैरे व्यापक आणि उदात्त दृष्टिकोनातून मी हे लिहिलेलं नाहीये (तस झालं तर आनंदच आहे) पण मला हे लिहिणं भाग होतं. ज्या संगीताने आत्तापर्यंत इतका आनंद दिलाय त्याचं मी खरोखरच देणं लागतो. ते थोडसं कमी करण्याचा हा प्रामाणिक प्रयत्न.

सलमान - काही आठवणी.

2006-04-13T21:37:00.000+05:30

सकाळच्या गडबडीत माझा फोन वाजला.

" कतरिना here. चिंकारा हिरन मामले में सलमान को ५ साल के लिये कैद हुयी है. मेरे कुछ समझमें नही आ रहा.. मैं अब क्या करु?? "

सलमान आणि मी अगदी जुने मित्र असल्याने अडीअडचणीच्या वेळी त्याच्या घरच्यांचा मला फोन येणं अगदी साहजिक होतं.

"अगं वेडाबाई, कसलं एवढं tension घेतेस? मागे मनुष्यहत्येच्या खटल्यातून तो सहीसलामत सुटला आणि या हरिणहत्येचं काय घेऊन बसलीस? वकीलकाका आहेत नं. ते बघतील सगळं. जा बरं आणि डोळे पूस. सगळं नीट होईल. सलमा आन्टी कशा आहेत? " मी म्हणालो.

"उनकी तबियत ठीक नही हैं. इस बात से लेकर वो बहोत दुखी है."

"तू नीट काळजी घे आन्टींची. मी संध्याकाळी चक्कर टाकतो."

माझ्या बोलण्याने कतरीनाला चांगलाच धीर आला.

सलमान आणि मी अगदी शाळेपासूनचे मित्र. लहानपणापासूनच सलमान फार उपद्व्यापी. वर्गात शर्ट काढून बसल्याबद्दल त्याला अनेकदा शिक्षा व्हायची. त्याची किरकोळ शरीरयष्टी पाहून वर्गातल्या मुली फार हसायच्या. सलमान नाराज व्ह्यायचा. "मैं एतनी बार कमीज निकालता हूँ. लेकिन लडकियाँ खुश क्यों नही होति?" अगतिकपणे त्याने मला विचारलं

"स्वतःकडे बघ जरा नीट. Gym कर."

झालं. त्याच्या मनाने ठाव घेतला. तेव्हापासून Gym (आणि Steroids) याच्याशी त्याचं जे नातं जोडलं गेलं ते आजपर्यंत कायम आहे.

आम्ही मोठे झालो. मी Engineering ला गेलो . हेलन आन्टी आणि सलिम चाचांच्या वशिल्याने तो फिल्म लाइन मधे गेला. ( हेलन आन्टी म्हणजे सलमानची सावत्र आई. पण हेलन आन्टींना पोटच्या पोरापेक्षा सलमानचं कौतुक जास्त.)
आम्ही वेगळे झालो तरी आमची मैत्री मात्रं अगदी तशीच राहिली.

त्याचे पिक्चर्स मात्र मला कधीच आवडले नाहीत. "तुला acting जमत नाही. तू सोड हे सगळं" मी एकदा त्याला स्पष्टपणे सांगितलं.
रागाने चिडून पुढचे ३ दिवस माझ्याशी बोलला नाही. ४थ्या दिवशी स्वतःहून भेटायला घरी आला.

मला म्हणाला, (खाद्यांवर हात ठेवून..मान खाली..) "मुझे मालूम हैं मैं acting नही कर सकता. लेकिन आज एक कमीज निकालने के बाद पुरे देश की लडकियाँ खुशि से पागल होती है. उनका सोचो. आखिर तुमनेही कहा था ना की दुसरो की खुशी ही जीवन है."

आता काय सांगावं?

शिकारीचं त्याला भारी वेड. सुट्टीत दर वर्षी तो शिकारीला जायचा. मलाही बोलवायचा.
मी काहीतरी कारण सांगून टाळायचो. मारलेली हरणं, सांबर, ससे घरी आणून त्यात भुस्सा भरून भिंतीवर लावून झाली की मला ते कौतुकाने पाहायला घरी बोलवयचा.
काही वर्षांपूर्वी जोधपूरमधे असताना सोनाली आणि तब्बूच्या हट्टामुळे त्याला शिकारीचा मोह आवरला नाही. "दिसलं हरिण की घाल गोळी" या न्यायाने वागणाऱ्या त्याच्यासारख्या रांगड्या माणसाला या भूतलावर हरणांची शिकार करायला कुठेतरी बंदी असू शकते हे कसं लक्षात येणार??

फार सोसलं बिचाऱ्याने या प्रकरणात.

ऐश्वर्या त्याला मनापासून आवडायची. (ऐश्वर्या सोडून) दुसऱ्या एकाही मुलीकडे तिरक्या नजरेने पाहणार नाही असं त्याने मला वचनही दिलं होतं. ऐश्वर्या मात्र फार धूर्त निघाली. तिचा नकार त्याचं संवेदनशील मन पचवू नाही शकलं. बेधूंद मद्यपान सुरु झालं. मला रोज निमंत्रण द्यायचा. अरबाझ अणि सोहेलही बऱ्याचदा यायचे आमच्याबरोबर.(त्यांना दुसरं काय काम असतं?) सलमानचं ठीक होतं पण माझ्यासारख्याने रोजरोज असं मद्यालयात जाऊन मदिराप्राशन करणं ठीक दिसतं का? मी त्याला स्पष्टपणे "नाही" म्हणून सांगितलं एकदा. आधीच ऐश्वर्याचं दुःख आणि त्यात माझा नकार त्याने फार मनावर घेतला बहुतेक. त्या रात्रीच त्याची Toyota Landcruiser फूटपाथवर चढली आणि त्याच्या हातून मनुष्यवध झाला. खरं सांगायचं तर मुंबईमधे लोकांना असं फूटपाथवर झोपावं लागतं हे त्याला आधी कोणीतरी सांगितलं असतं तर त्याने Producerशी हुज्जत घालून सर्व फूटपाथवासीयांना त्याच्या पिक्चरमधे छोटीमोठी कामं दिली असती. नाचगाण्यात त्याने काढून फेकलेले शर्ट्स,बनियन्स या लोकांनी गोळा करुन,धुवून इस्त्री करुन ठेवले असते.

पुन्हा एकदा सलमानपुढे मोठा कठीण प्रसंग होता. पण तसा तो धीराचा आहे. आणि वकिलकाकांवर त्याचा पूर्ण विश्वास आहे.

"हेलो सलमान here. जेलसे बोल रहा हूँ. अरे यार, मेरे dumb-bells भेज दे ना इधर. बहोत बोर हो रहा हूँ यार."

"देतो पाठवून"

नुकतंच आम्ही फोन वर बोललो.

असो. या प्रकरणामुळे सगळ्या आठवणी एकदम जाग्या झाल्या. त्या बोलून दाखवल्या इतकंच.

ट्रकचालक आणि साहित्य

2006-03-28T00:16:00.000+05:30

पुण्यात कोथरुड (माझे घर) ते हडपसर (जिथे माझी Company आहे) असा २० किमी चा प्रवास मी दिवसातून २ वेळा करतो. ४० किमीचा हा रोजचा अत्यंत कंटाळवाणा प्रवास मी रोज माझी बाईक हाकीत करतो. नुकतेच मला या प्रवासात करमणुकीचे एक साधन मिळाले आहे.
स्वारगेट ते हडपसर हा रस्ता पुणे-सोलापूर highway वर येत असल्याने अनेक ट्रक माझ्या सोबतीला असतात. ट्रकच्या मागच्या बाजूला नंबर प्लेटच्या वरती किंवा compartment च्या मागील बाजूवर या ट्रकचालकांनी काहीतरी लिहिलेलं असतं. गंमत म्हणून सुरू झालेल्या या खेळात इतकं विविधांगी साहित्य वाचायला मिळेल याची मला थोडीशीही कल्पना नव्हती.

काही नमुने पाहा.

१. घर कब आओगे?
२. वक्त किसिका गुलाम नही.
३. पुण्य हवे नशिबाला.
४. Avoid Aids. Drive Slowly
५. पहा पन प्रेमाणे. (हे शुद्धलेखनासकट आहे)
६. सूरज,पिंकी आणि कुणालदादा.
७. पुरंदरचा किल्लेदार-मुरारबाजी
८. मुज़से दोस्ति करोगि?
९. पहाड का राजा.
१०. योग्य निर्णय फक्त एकदाच.
११. कृषी कन्या.
१२ बेसन किंग.
१३. मेरि झलक सबसे अलग.
१४. थांब लक्ष्मी कुंकू लावते.
१५. मुझे तेरी कसम.

इथपर्यंत ठीक होतं. दोन ट्रकचालकांनी मात्र मला पार गार केलं.
हे वाचा.

"मानाके मुश्ते खाक से बढकर नही हूँ मैं
लेकिन हवा के रहमों करम पर नहीं हूँ मैं"

आणि हे सर्वोत्तम.

"नको करु खुळ्या कल्पना, नको भ्रमात पडू
बघून ती बघतच गेली, विचार तिचा नको करु"

ट्रकच्या मागे ही कविता वाचून मला भडभडून आलं. वाटलं या एका ट्रकचालकाला साऱ्या आयुष्याचं सार कळलंय.

ट्रकवरच्या सहित्याचा माझा एव्हाना खूप अभ्यास झालाय. ट्रकची पाटी कोरी ठेवणारे बंडखोर ट्रकचालक फार विरळ. अगदीच काही नसलं तरी 'तात्याश्री','मामांचा आशिर्वाद' किंवा 'मेरा भारत महान' हटकून सापडतंच.

या साऱ्या ट्रकचालकांना काहीतरी बोलायचंय.. मनातलं खोलवरचं काहीतरी. 'अखिल भारतीय भव्य ट्रकचालक साहित्य संमेलन' भरवायचा मी विचार करतोय. श्री. संभाजी खोगदे उर्फ तात्याश्री नावाचा एखादा योग्य संमेलनाध्यक्ष मिळेल यात मला जराही संशय नाही. अगदीच काही नाही तर या ट्रकचालकांसाठी एखादा ब्लॉग सुरु करायची माझी फार इच्छा आहे. http://truckdriversspeak.blogspot.com किंवा http://amhitruckchalak असं काहितरी.

असो. माझ्या कंटाळवाण्या प्रवासात रंगत निर्माण झालीये खरी. उद्या काय वाचायला मिळतंय याची उत्सुकता शिगेला पोचली आहे.

प्रवासातील अनपेक्षित देणं.

2006-03-24T06:59:00.000+05:30

Volvo बसचा माझा पहिलाच अनुभव. पुण्याहून बेंगलोरला चाललो होतो. मी एकटाच होतो. शेजारच्याशी ओळख करून आपणहून बोलण्याचा माझा स्वभाव नाही. शेजारचा म्हटलंय मी, शेजारची नाही. शेजारचीचं भाग्य आमच्या नशिबी नाही. Theatre असो, बस असो वा तिकिटांची रांग असो, खाकरणारे आजोबा, घोगऱ्या आवाजाचे काका किंवा हाफ चड्डीतलं कार्टं हेच आमचे शेजारी. असो.

तर मी एकटा होतो. एकटेपणाची फार आवड आहे अशातला भाग नाही पण गेल्या ६-८ महिन्यात मला त्याची सवय झालीये. आजूबाजूला माणसं असोत, नसोत.. एकटं, अलिप्त राहणं नकळत आवडू लागलंय. फरक इतकाच होता की, गेल्या ६-८ महिन्यातली धावपळ, tensions सगळं थांबलं होतं. खूप शांत वाटत होतं.
प्रवास रात्रीचा होता. होळीपौर्णिमा उलटून दोनच दिवस झाले होते. चंद्राचा आकार अजूनही गोलच होता. Volvo बसच्या त्या मोठ्या खिडकीतून चंद्रप्रकाश थेट माझ्या अंगावर पडत होता. मनात विचार येत होते आणि जात होते. त्रास कशाचाच होत नव्हता. फार वेगळं वाटत होतं.
रात्रभर चंद्र सोबतीला होता.

झोप मात्र नीट लागणं शक्य नव्हतं. मुळातच कोणत्याही बस प्रवासात अंग फार अवघडतं. शीर्षासन सोडून बाकी सर्व आसनात झोप लागतेय का याचा प्रयत्न करून झाला होता. झोप आणि तिची मोड क्रमाक्रमाने चालू होती. साधारण ८वी झोपमोड झाली तेव्हा पहाटेचे ६ वाजले होते. सूर्योदयाची चाहूल लागली होती. पण मी बसच्या चुकीच्या बाजूला बसलो होतो. शेजारच्या (घोरणाऱ्या) काकांच्या अंगावरून उडी मारून मी पलिकडच्या बाजूच्या Window Seat वर जाऊन बसलो. बेंगलोरच्या आसपास नुसते मोकळे पठार आहे. नारळ सोडून दुसरे झाड शोधूनही सापडणार नाही. त्यामुळे पूर्व क्षितीज अगदी स्वच्छ दिसत होतं. सूर्योदयाचं प्रत्येक अंग मला नीट पाहायला मिळालं.
गंमत म्हणजे माझ्या आयुष्यात मी पाहिलेला हा पहिला सूर्योदय होता. सिमेंटच्या जंगलात सूर्योदय कसला नशीबात? त्यातून आम्ही निशाचर. पहाटेचे ६ असे आम्ही किती वेळा पाहिलेत?
सूर्यास्ताचं मात्र मला भारी वेड. मी तो अनेकदा पाहिलाय. सूर्यास्त हवाहवासा वाटतो पण त्यात एक प्रकारची उदासीनता असते. सूर्योदय मात्र जितका मोहक होता तितकाच भारून टाकणारा होता.

पहिला सूर्योदय असा बसच्या खिडकीतून अनुभवला. सारे अनपेक्षित होतं. मागे एकदा कन्याकुमारीला मोठ्या उत्साहाने पहाटे लवकर उठून सूर्योदय पाहायला गेलो होतो तेव्हा निरभ्र आकाशात फक्त पूर्वेकडे ढग येऊन बसले होते. काय सांगावं?

पु.ल.म्हणतात, (पुस्तक बहुधा 'पूर्वरंग' असावं)"मुद्दामून पहाटे लवकर उठून सूर्योदय पहायला जाणं यासारखा दुसरा अरसिकपणा नाही. रात्रीची मैफिल पहाटेपर्यंत रंगावी आणि तिकडून घरी परतताना अनपेक्षितपणे सूर्योदय अनुभवावा यात खरी मजा आहे."

माझा अनुभव काहीसा तसाच होता.
असो. पहिला सूर्योदय पाहायला विशी उलटली. पुन्हा कधी मुहूर्त लागतोय ते पाहायचं.

शानपन करु नको उगं

2006-03-08T00:19:00.000+05:30

काही गोष्टींशी जोडली गेलेली नाती आयुष्यभर माणसाच्या बरोबर राहतात अणि ती आयुष्यभर मोठ्या मानाने मिरवायाची असतात. सोलापुरी मराठी भाषा ही माझ्यासाठी अशीच एक गोष्ट आहे.

शानपन करु नको उगं !! (शुध्द मराठीत शहाणपणा करु नकोस उगाच.)
समोरचा फ़ारच अक्कल दाखवतोय असं दिसलं की त्याला समजवायची ही सोलापुरी पध्दत.

बिपीन,माझा आत्ये भाऊ. आमच्यात साधारण अशा प्रकारचे संवाद होतात.

मी: आत्ता यायला होय बे तू? काळ-वेळ काय समजती का तुला?

बिपीन: चुकलं ओ अन्ना, ते दत्त्या भेटला रस्त्यामधी. तेनी म्हनला कट्ट्यावर चल पानिपुरी खायला. तिकडं गेलतो.

मी: शानपन करु नको उगं. शंकऱ्या ,दत्त्या, बाळ्या यांनाच घेऊन जा परिक्षेमधी. मला नको इचारु.

बिपीन: ओ अन्ना, असं मनावर घेऊ नका ओ. तेवढं गनित शिकवा. उद्या पेपर आहे.

तर असे हे प्रेमळ संवाद. प्रत्यक्ष सोलापुरी टोन मधे ऎकल्याशिवाय रसिक वाचकांना त्यातली मजा कळणार नाही.
मध्यंतरी प्रा. दीपक देशपांडे यांचा हास्यकल्लोळ हा सोलापुरी भाषेवरचा कार्यक्रम ऎकला. सोलापुरी भाषेवर झालेले संस्कार आणि त्याचं त्यांनी केलेलं विश्लेषण ऐकून मी पुरता वेडा झालो. मला या माणसाला एकदा तरी भेटायचंय आणि साष्टांग नमस्कार घालायचाय. खरंच.
भाषेची अशी अव्वल देणगी मिळालेले सोलापूरकर,कोल्हापूरकर आणि काही इतर प्रांतीय खरंच भारी. त्यामानाने शुध्द मराठीचं ओझं घेऊन जगणारे पुणेकर अगदीच दुर्दैवी. अर्थात् आमच्यासारख्यांनी इथे (पुण्यात) येऊन येथील मराठीवर वेगळे संस्कार केले हे वेगळे सांगणे नको.

मराठीत ब्लॉग लिहिता येतो हे कळल्यावर अगदी मनापासून लिहावसा वाटलेला हा विषय. काही मराठी ब्लॉग्ज वाचनात आले. मराठी कवींसाठी तर ही सुवर्णसंधी आहे. माझ्या मित्रांच्या सुदैवाने माझ्यात ती प्रतिभा नाही. मित्रांचं सुदैव अशासाठी की मारुन-मुटकून माझ्या प्रतिभेचे डोस घेण्यातून ते सुटलेत.

असो. मराठी ब्लॉग ही संकल्पना आपल्याला जाम आवडली आहे.
अशा प्रसंगी काय बोलू?
"मानसाने कॉम्पुटरमधी लय प्रगती केलीये. हाय का आव्वाज??"